Teatr Stary
Wpis dodany przez EliS do kategorii: Zabytki LublinaSpacerując lubelskim Starym Miastem możemy dojść do zbiegu ulic Jezuickiej i Dominikańskiej. Stoi tu jeden z najciekawszych, a zarazem jeden z najbardziej zaniedbanych zabytków w Lublinie. Od 1822 roku mieści się w nim Teatr Stary.
Teatr Stary
fot: FortierInRe
Budynek powstał według projektu Łukasza Rodakiewicza, pod jego nadzorem i za jego pieniądze został wybudowany. Rodakiewicz był oficerem księcia Poniatowskiego, pełnił funkcję zastępcy budowniczego województwa lubelskiego. Jego imieniem została nazwana jedna z ulic na lubelskim Wrotkowie.
Historia teatru jest długa, podobnie jak powracający wciąż temat jego remontu
W aktach historycznych pierwsze zarejestrowane zezwolenie na zabudowę parceli obecnego Teatru Starego pochodzi z 1611 r., chociaż odnotowana zabudowa istniała tam już na początku XVI wieku. Historia obiektu wykazuje, że budynek teatru ma złożoną strukturę architektoniczną, powstałą w swym zasadniczym kształcie w 1822 r., z wykorzystaniem istniejącej tam wówczas tylnej oficyny kamienicy Rynek 11.
Pierwszy spektakl teatralny odbył się 20 października 1822 r.
W latach 1833-39 budynek jest murowany, tynkowany, kryty dachówką, „figurami na murze ozdobiony” z drzwiami na środku fasady, powyżej okno oświetlające sień. Do dziś zachowały się na elewacji południowej ulistnione maski kobiece i gryfy - pochodzące z początku XIX wieku, najbardziej charakterystyczne elementy zdobiące budynek.
W 1857 r. przeprowadzono pierwszy remont teatru, który trwał przez lata sześćdziesiąte XIX wieku.
Teatr Stary
fot: FortierInRe
W 1875 przeprowadzono remont obiektu, polegający na wzmocnieniu fundamentów, co zapobiegło wcześniejszemu pękaniu ścian. Obniżono też poziom orkiestrionu i sceny, polepszając widoczność dla miejsc parteru. Z tego samego roku pochodzi pierwszy znany w dokumentacji teatru projekt gruntownej jego przebudowy, wykonany przez lubelskiego technika A. Zwierzchowskiego. Projekt ten miał stanowić podstawę radykalnej poprawy funkcjonalności obiektu oraz zapewnić wygodę i bezpieczeństwo zarówno widzom jak i aktorom przebywającym w jego wnętrzu.
Kolejny remont miał miejsce w 1884 roku. W roku 1886 powstała konkurencja dla Teatru Starego – powstał dzisiejszy Teatr Osterwy, który oferując większą wygodę, przyciągnął do siebie widzów.
Kolejne zmiany w urządzeniu teatru to lata 1904 – 1905, po czym teatr zmienił swój charakter. Od 1905 roku zaczęto wprowadzać pierwsze projekcje kinowe, a funkcję kina teatr przejął w roku 1907. Działając jako kino - „Panteon”, „Rialto” a od roku 1956 do roku 1981 jako kino Staromiejskie. W tym okresie w roku 1911 przeprowadzono kolejny remont w oparciu o projekt A. Smoluchowskiego.
W czasie wojny budynek ucierpiał w roku 1939, kiedy spadły na niego dwie bomby, niszcząc część od strony ul. Dominikańskiej. W 1942 roku, obiekt przejęli Niemcy. Zniszczone zostały polichromie na sklepieniu i nad sceną.
Lata po wojnie
Dopiero 14 lutego 1967 roku Teatr Stary został wpisany do rejestru zabytków województwa lubelskiego pod nr A/224, na mocy decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie.
Od 1981 roku, kiedy zakończyło działalność kino Staromiejskie ze względu na potrzebę renowacji budynku, Teatr popadał w coraz większą ruinę (pożar w 1993 roku).
Teatr Stary
fot: FortierInRe
Od września 1994. do października 2005 r. właścicielem Teatru Starego była Fundacja Galeria na Prowincji. Niestety, mimo wielu starań, środków finansowych na remont obiektu nie pozyskano, co zmusiło Fundację Galeria na Prowincji do przekazania obiektu na rzecz Skarbu Państwa.
Dzięki staraniom Fundacji Teatr Stary wpisany został w 2004 roku na Listę 100 najbardziej zagrożonych zabytków Światowej Straży Zabytków, co dla tego obiektu stanowi wyróżnienie i stwarza szansę na pozyskanie funduszy amerykańskiej organizacji World Monumets Fund.
Obecnie ( 17 maja ), władze miasta Lublin podpisały umowę z firmą Investprojekt - Partner 6 Sp. z o. o. na opracowanie projektu budowlanego i wykonawczego przebudowy budynku wraz z iluminacją obiektu i zagospodarowaniem otoczenia.
Zapowiadają się dobre czasy dla tego cennego zabytku, który po remoncie wzbogaci nasze miasto i być może stanie się jednym z naszych „firmowych” zabytków.
Autor: FortierInRe
Aby skomentować ten wpis wejdź na LubForum.
Drukuj ten artykuł
na górę
(Ilość ocen: 17, średnio: 4.88 z 5)
Loading ...