Zbiory Apteki-Muzeum w Lublinie
Wpis dodany przez EliS do kategorii: Muzea LublinaIdąc wieczorem ulicą Grodzką w Lublinie można dostrzec przez oświetlone okna wnętrze Apteki-Muzeum. Uwagę przykuwają zabytkowe, drewniane meble. Zainteresowanie wzbudzają przeróżnej wielkości, kształtu i koloru buteleczki i pojemniki. Czym one są, do czego służyły? Co składa się na zbiory Apteki-Muzeum?
XIX wieczne recepty znajdujące się w Aptece-Muzeum
Fot. Łukasz Piotrowski
Pierwszą i najliczniejszą grupę stanowią naczynia do przechowywania substancji leczniczych. Po pierwsze naczynia drewniane. Przechowywane w nich były substancje suche, pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, czasem również minerały. Wśród naczyń drewnianych najpopularniejsze były puszki toczone z pnia. Do ich produkcji używano drewna z drzew owocowych, pozbawionych żywicy. Najstarsze puszki, znajdujące się w lubelskim Muzeum, pochodzą z XVIII wieku. Oprócz nich w zbiorach są również drewniane skrzynki. One najczęściej przechowywane były w materialni czy na strychu. A trzymano w nich większe ilości ziół.
Kolejną grupą są naczynia ceramiczne. Składają się na nie stągwie ulepione z gliny i wypalone w ogniu. W takich naczyniach przechowywano najczęściej olejki, kwasy, wina, wody mineralne. Trzymano je w piwnicach. Charakterystyczną cechą naczyń ceramicznych była ich duża trwałość i odporność na działania zewnętrzne i chemiczne.
Najpopularniejszym materiałem używanym do produkcji naczyń aptecznych był fajans. Apteka-Muzeum posiada liczną i cenną kolekcję naczyń wykonanych z tego tworzywa. Są to wyroby pochodzące głównie z XIX i XX wieku, o cylindrycznym kształcie, o różnej wielkości i ornamentyce. Służyły do przechowywania maści, substancji chemicznych i wyciągów leczniczych.
Najliczniejszą kolekcję stanowią jednak naczynia wykonane ze szkła. W Aptece-Muzeum jest ich 307 sztuk. Są tu głównie butelki ze szkła brunatnego i bezbarwnego, karafki, puszki i słoiczki ze szkła bezbarwnego i mlecznego. Przechowywano w nich różne półprodukty służące do wyrabiania lekarstw, a nawet gotowe już leki. Graniaste słoiki służyły do przechowywania morfiny.
Ostatnią grupą są naczynia metalowe. Przechowywano w nich maści, tłuszcze i oliwę. Najczęściej były one wyrabiane z miedzi albo z cyny. Później pojawiły się puszki aluminiowe. W Lublinie można zobaczyć jedynie puszki miedziane.
Kolekcja wag w Aptece-Muzeum
Fot. Łukasz Piotrowski
Kolejną grupą zbiorów Apteki-Muzeum są naczynia i opakowania do wydawania leków. Co prawda w początkach aptekarstwa leki wydawano pacjentom w opakowaniach przez nich przyniesionych. Jednak w późniejszych latach apteki zaczęły przeznaczać na to swoje naczynia. Często były one z nazwą i logo apteki. Wśród zbiorów lubelskich są buteleczki przeznaczone na syropy oraz tekturowe pudełka. Wszystkie one pochodzą z pierwszej połowy XX wieku.
Oprócz naczyń do przechowywania leków ważnym elementem wyposażenia każdej apteki były narzędzia i przybory służące do przyrządzania leków. Wśród nich wyróżnić można moździerze i młynki do rozdrabniania ziół. Wykonywane były z różnych surowców: mosiądzu, ołowiu, marmuru, szkła, porcelany. Do oczyszczania i sortowania ziół służyły sita. W zbiorach lubelskiego muzeum są sita drewniane z nitką jedwabną oraz druciane. Przy prac z ziołami używano również pras. Jednym z najcenniejszych eksponatów Muzeum jest XVIII wieczna prasa tłokowa.
Niezwykle ważnym i nieodparcie kojarzącym się z aptekarstwem przyrządem są wagi. To od ich dokładności często zależała skuteczność lekarstwa. Nawet niewielka ilość jakiegoś składnika leku ponad to, co przepisał lekarz mogła być szkodliwa. A nawet zabójcza, jeśli jednym ze składników leku była trucizna. Dlatego wagi były tak ważne w każdej aptece. W lubelskiej Aptece-Muzeum jest gromadzona liczna kolekcja wag aptecznych. A oprócz nich jest również kolekcja odważników.
Oprócz wag do pomiaru ilości składników służyły również miary. Należały do nich: łyżki, łyżeczki, puchary, kubki, menzurki. Jednostką miary była kwarta, która stanowiła ¼ garnca lub 16 kwaterek. Miary zgromadzone w Muzeum są z XIX i XX wieku.
Wśród pozostałych eksponatów Muzeum należy wymienić destylatory. Wytwarzano w nich nalewki z ziół. Ciekawostką jest również gilotynka do zamykania tub z maściami, naczynie do posrebrzania i pozłacania pigułek, czy dziurkacz do korków.
Wnętrzeje jednej z sal Apteki-Muzeum
Fot. Łukasz Piotrowski
Wśród rzeczy, które można jeszcze obejrzeć w lubelskim Muzeum jest liczna dokumentacja apteczna. Składają się na nią recepty, na których podstawie aptekarze wytwarzali leki. Najstarsza pochodzi z 1930 roku. Liczniejszą grupą są kopie recept, czyli tak zwane sygnaturki. Bardzo często miały one bogata szatę graficzną, często znajdowały się na nich widoki aptek lub miast, z których pochodziły. Powszechnie używano je w Polsce w XIX wieku. Kolejną grupę dokumentów stanowią etykietki. Umieszczane były one na opakowaniach leków. Kolor etykietki określał rodzaj danego leku.
Oddzielna grupę eksponatów Muzeum stanowi księgozbiór. Zgromadzono tu liczne księgi aptekarskie, również z XVIII wieku, podręczniki farmaceutyczne, atlasy ziół. Zgromadzone księgi są nie tylko w języku polskim, ale również w rosyjskim, niemieckim, francuskim. Poza tym Apteka-Muzeum przechowuje również dyplomy, świadectwa ukończenia szkół farmaceutycznych, pamiątkowe medale, odznaczenia czy fotografie. Są one powieszona na ścianach Muzeum i dodają mu uroku i tajemniczości, przenosząc zwiedzającego w dawne czasy świetności aptek.
Apteka-Muzeum jest czynna od wtorku do piątku w godzinach 10-17 w okresie letnim i 9-16 w okresie zimowym. Zwiedzanie Muzeum jest nieodpłatne.
Przeczytaj również o historii Apteki-Muzeum.
Wypowiedz się na LubForum.pl
Drukuj ten artykuł
na górę
(Ilość ocen: 5, średnio: 4.8 z 5)
Loading ...