Renesans Lubelski
Wpis dodany przez Irena do kategorii: HistoriaWśród wielu niezwykłych rzeczy, którymi może pochwalić się Lublin jest również pewien niepowtarzalny styl architektoniczny. Styl, który od miejsca, w którym występuje przyjął swoją nazwę. Mowa o renesansie lubelskim. Jednak, żeby wyjaśnić dokładnie czym on jest i czym się charakteryzuje warto zacząć od początku i od “zwykłego” renesansu.
Elewacja zewnętrzna kościoła Karmelitów w stylu renesansu lubelskiego
Źródło zdjęcia: www.film.lublin.eu
Jest to styl epoki nowożytnej. Słowo „renesans” tłumaczy się jako odrodzenie, powrót do antyku. Jest to także powrót do natury poparty nauką, człowiek przestaje tu być twórcą-rzemieślnikiem, lecz staje się twórca-artystą. Renesans rozwinął się w latach 1401–1527 w północnych Włoszech, następnie rozpowszechnił się w Europie zachodniej, pełny jego rozwój nastąpił w drugiej połowie XV wieku a w Polsce trwał przez XVI i początek XVII wieku.
Renesans w Polsce dzieli się na 3 okresy:
I – rządy Aleksandra Jagiellończyka i Zygmunta Starego – pierwsza połowa XVI wieku.
II – rządy Zygmunta Augusta – wiek XVI wiek.
III – rządy Wazów, początek XVII wieku (współistnienie renesansu i baroku).
Architektura renesansu to przede wszystkim zamki z arkadowymi, wewnętrznymi dziedzińcami, kamienice z kondygnacją reprezentacyjną na parterze, ratusze, sukiennice i kościoły lub kaplice o układzie centralnym, czyli na planie krzyża greckiego, koła lub kwadratu, najczęściej zwieńczone kopułą. Główne cechy architektury renesansu to: łuk półkolisty, kolumny arkadowe, kopuły, sklepienia kolebkowe lub krzyżowe, stropy kasetonowe. Elewacje budowli to rustyka lub boniowanie.
W XVI i XVII wieku Lublin rozwijał się bardzo dynamicznie, był jednym z najważniejszych ośrodków handlowych w kraju, tu odbywały się zjazdy szlachty a mieszczanie bogacili się. W okrasie tym Lublin rozbudowywał się, powstawały rezydencje magnackie i szlacheckie dwory a najwięcej kościołów i kaplic.
Sklepienie w kaplicy Matki Boskiej Opieki w bazylice oo. Dominikanów w stylu renesansu lubelskiego
Źródło: www.lublin.dominikanie.pl
W XVII wieku w Polsce rozwijał się już barok ale w Lublinie ciągle trwał renesans. Nie był to jednak „czysty” renesans. W budowlach lubelskich widać elementy stylu baroku, takie jak: plan krzyża łacińskiego z kopułą i bocznymi kaplicami, bogata dekoracja wnętrz kościołów i kaplic. Budowle baroku charakteryzują się smukłością i lekkością bryły, i takie są kościoły lubelskie, ale mają węższe prezbiterium od nawy głównej, a to już cecha renesansu. W lubelskich kościołach fasada jest w kształcie trójkąta, lecz nie posiada kolumn jak w baroku tylko pilastry i ozdobiona jest płaskorzeźbami postaciami świętych. Cechą najbardziej charakterystyczną są zdobienia sklepień kaplic i kościołów. Wzorzyste płaskorzeźby na nich umieszczone to coś, co można spotkać tylko na Lubelszczyźnie. Tak samo wejścia do kościołów ozdabiają attyki, których nie doświadczymy w innych rejonach Polski.
Okres przejściowy między renesansem a barokiem historycy sztuki nazywają manieryzmem, w Lublinie okres ten nazywa się renesansem lubelskim. Po raz pierwszy tego określenia wobec nietypowych budowli sakralnych rozciągających się na terenie Lubelszczyzny użył Władysław Tatarkiewicz, filozof i etyk. Określenie to przyjęło się i zostało, a główne budowle Lublina wybudowane w stylu renesansu lubelskiego to:
- Kościół klasztorny Bernardynów pw. Nawrócenia Świętego Pawła,
- Kościół Świętego Wojciecha,
- Kościół Świętego Mikołaja na Czwartku,
- Kościół Karmelitów św. Józefa Oblubieńca,
- Kaplica firlejowska w bazylice u Dominikanów,
- Kościół Świętej Agnieszki na Kalinie.
Wypowiedz się na LubForum.pl
Drukuj ten artykuł
na górę
(Ilość ocen: 5, średnio: 4.8 z 5)
Loading ...